حبيب نقل مىكند . ن . ك چ ع 1 ص 117 ، فارسى 111 ، پانوشت 3 حدود العالم : من المشرق الى المغرب - مرزهاى جهان ، از خاور تا باختر . كه در سال 372 ق ، به مير محمد پسر احمد از فريغونيان گوزگانان ، پيش كش شده است . از نگارنده‌اى ناشناس است . چ سوم تصحيح دكتر منوچهر ستوده . تهران 1340 خ در 255 ص . حذيفة ( بو - ) : ن . ك : اسحاق بشير . حربى مروى : ابراهيم پسر اسحاق ( مرو 198 - بغداد 285 ) ياقوت در ده جا از وى به عنوان راوى ياد مىكند . زندگينامهء وى را نديم ص 421 ترجمه و زركلى از چندين منبع و ش ش 18 ، از انساب 162 ، معجم مؤلفين 1 : 12 طبقات حفاظ 259 ، كنى و القاب 2 : 157 ، عبر 2 : 74 نامهء دانشوران 2 : 328 آورده‌اند . حسن ( بو ال . . . ) خوارزمى : ن . ك : عمرانى خوارزمى . حفصه ( ابن ابى - ) يا « حفصى » : محمد پسر ادريس . بوجعفر يمامى . نگارندهء « مناهل العرب » . از منابع كار ياقوت است كه خود در مقدمه ياد كرده است ( چ ع 1 ص 7 ) نديم مردان و زنان شاعر خاندان حفصى را ياد كرده است ( نديم ترجمه ص 267 - 268 ) خلكان گويد : نياى اى خاندان بوحفصه ، پزشكى ايرانى يهودى « 1 » بود كه در استخر اسير و برده شد و عثمان عفان او را به مروان حكم بخشيد ، فرزندان او در يمامه مىزيستند ، يكى از ايشان مروان حفصى به بغداد آمده ، خليفهء رشيد عباسى ( 170 - 193 ) را ستوده ، علويان را نكوهش مىنمود ، و به رشيدى شهرت يافت . ( خلّكان ج 4 ص 276 - 280 ) . ياقوت در اين كتاب 180 بار از وى نقل كرده است . حفصى : ن . ك : حفصه ( ابن ابى - ) : حلوانى : احمد پسر بوسهل . يكى از منابع كار ياقوت ، نسخهء كتاب « انساب البلدان » نگاشتهء ابن كلبى ( م 204 ) است . كه به خامه خجخج نحوى عبيد الله ( ك 358 ) پسر احمد نوشته شده بوده است . از جمله كسانى كه كلبى در اين كتاب از ايشان روايت مىكند ، حلوانى احمد پسر بوسهل است ، كه ياقوت در سه جاى اين كتاب ( چ ع 2 : 60 : 11 و چ ع 3 : 863 : 6 و چ ع 4 : 441 : 15 ) با حذف واسطه از وى نقل مىكند . حمزهء اصفهانى : حمزه پسر حسن از مردم اصفهان ( 280 - 360 ) مؤلف « تاريخ سنى ملوك الارض ، و الانبياء » كه ترجمهء فارسى آن از جعفر

--> ( 1 ) . در سدهء اول ايرانيانى متعصب كه نمىخواستند مسلمان شوند و به حكم عمر ؛ ارفاق « ذمّى » شدن ، جز براى اديان سامى يهود و مسيحى مجاز نبود ، مان‌گرايان به مسيحيت و زردشتيان به يهوديت تظاهر مىكردند .